– Najświętsza Panno, oto my, poddani Twoi, przyrzekamy Ci, że będziemy służyć wiernie Bogu w Trójcy Świętej Jedynemu, stać mocno przy Kościele świętym i żyć według wiary katolickiej – powiedział abp Adam Szal w homilii podczas Mszy świętej dziękczynnej za 260. lat koronacji cudowna figury Matki Bożej Jackowej, która znajduje się w Bazylice Archikatedralnej w Przemyślu. Uroczystość odbyła się w niedzielę, 20 września 2026 r.
Na początku Eucharystii metropolita przemyski zaznaczył, że każde przyjście do ołtarza Chrystusowego uzmysławia, że to On jest Królem i Panem całego świata, a Jego królestwo jest królestwem sprawiedliwości, miłości i pokoju. – Przychodzimy dzisiaj, dziękując Panu Bogu za to, że daje także nam niezwykłą Królową, jaką jest Najświętsza Maryja Panna, czczona tutaj w Przemyślu, już od wielu lat – zaznaczył hierarcha. – Przychodzimy po to, aby patrzeć na Jej korony, ale także by pomyśleć o tym, jakie wypływają z tego zobowiązania dla nas, czcicieli Matki Bożej, czcicieli Jej Syna, Jezusa Chrystusa, Króla Wszechświata – dodał.
Z kolei w homilii abp Szal nawiązał do czytania z Księgi Apokalipsy św. Jana, przedstawiającego obraz „Niewiasty obleczonej w słońce”. –Obraz niewiasty ukazuje naród wybrany. Naród, który przez swoje istnienie walczy ze smokiem, ze złem – zaznaczył hierarcha, wskazując jednocześnie na duchową interpretację, w której Ojcowie Kościoła widzą w tej postaci Najświętszą Maryję Pannę. Choć w Nowym Testamencie nie można znaleźć wprost określenia Maryi jako Królowej, to Ewangelie jasno mówią o królewskim pochodzeniu Jezusa oraz samej Maryi, która wywodzi się z rodu Dawida. – Godność Matki, Królowej, Maryi jako Królowej, podkreśla także bardzo bogata ikonografia, która starożytności ukazuje Maryję jako Tę, która siedzi na tronie – podkreślił kaznodzieja, przypominając, że tradycja ta sięga już III wieku i rzymskich katakumb.
Abp Szal szczegółowo przywołał historię kultu i koronacji figury Matki Bożej Jackowej, która pierwotnie odbierała cześć w kościele oo. Dominikanów w Przemyślu. To tam, 15 sierpnia 1766 roku, dokonano jej uroczystego ukoronowania. Wydarzenie to poprzedziły sześcioletnie przygotowania zainicjowane przez biskupa przemyskiego Wacława Hieronima Sierakowskiego, który po zbadaniu licznych łask ogłosił figurę jako słynącą łaskami i cudowną. Samego aktu koronacji – z racji problemów zdrowotnych biskupa Walentego Wężyka – dokonał bp Ignacy Krzyżanowski. Po kasacie zakonu dominikanów i rozebraniu ich świątyni, w 1786 roku cudowna figura trafiła do przemyskiej katedry.
Nawiązując do współczesnego znaczenia tego jubileuszu, arcybiskup zachęcił do refleksji nad przesłaniem płynącym z obecności Maryi w znaku koronowanej figury. Wskazał, że najpiękniejszą koroną Maryi i Jezusa była korona świętości, wynikająca z zachowania od grzechu pierworodnego oraz współpracy z Bożym planem zbawienia. – Najpiękniejszą koroną, jaka została Jej dana, to była korona świętości na mocy zachowania Jej od zmazy grzechu pierworodnego i na mocy współpracy z Bożym planem zbawienia – powiedział abp Szal. Drugą koroną jest Boże Macierzyństwo, a trzecią – troskliwość o drugiego człowieka, przejawiająca się zarówno w trosce o sprawy doczesne, jak i o zbawienie dusz bliźnich.
Metropolita przemyski przestrzegł przed ograniczaniem pobożności jedynie do zewnętrznych gestów. Przywołał w tym kontekście postać św. Józefa Sebastiana Pelczara, który uczył, że kultowi zewnętrznemu musi towarzyszyć życie wolne od grzechu. – Z aktami czci zewnętrznej trzeba koniecznie łączyć życie wolne od grzechu i zdobić je cnotami chrześcijańskimi – przypomniał arcybiskup słowa św. bp. Pelczara. – Bez tego, bez tej troski, nasza cześć zewnętrzna byłaby wstrętna Bogu i ludziom i Maryi, a nam szkodliwa – dodał hierarcha.
Na zakończenie abp Szal wyraził szczególną radość z obecności młodzieży z Ruchu Apostolstwa Młodzieży Archidiecezji Przemyskiej oraz wezwał wszystkich zebranych do bezkompromisowej wierności Bogu i Kościołowi. – Najświętsza Panno, oto my, poddani Twoi, przyrzekamy Ci, że będziemy służyć wiernie Bogu w Trójcy Świętej Jedynemu, stać mocno przy Kościele świętym i żyć według wiary katolickiej – zakończył aktem zawierzenia kaznodzieja.
Niedzielną uroczystości poprzedziło specjalne triduum modlitewne, które rozpoczęło się w czwartek, 17 września. Każdego dnia o godz. 17.30 sprawowane było nabożeństwo maryjne, a o godz. 18.00 Msza Święta z kazaniem. W piątek, 18 września, o godz. 19.30 w Domu Katolickim ROMA odbyła się projekcja filmu „Teraz i w godzinę śmierci”. Z kolei w sobotę, 19 września, po Mszy Świętej o godz. 18.00, o godz. 19.30 również w Domu Katolickim ROMA odbył się koncert zespołu Dwóch lub Trzech.
Cudowna figura Matki Bożej Jackowej jest późnogotycką, alabastrową statuą przedstawiającą Maryję siedzącą na srebrnym tronie, z Dzieciątkiem Jezus na prawej ręce. W lewej dłoni Maryja podtrzymuje otwartą księgę. Jej spokojne oblicze i pełna czułości relacja z Dzieciątkiem od wieków przyciągają wiernych, którzy przed figurą szukają pocieszenia, pomocy i duchowego umocnienia.
Z figurą związana jest tradycja sięgająca czasów św. Jacka Odrowąża. Według przekazywanej legendy, w 1240 roku św. Jacek, uchodząc z Kijowa przed Tatarami, miał zabrać ze sobą figurę Matki Najświętszej i przywieźć ją do Przemyśla, gdzie pozostawił ją w kościele dominikańskim. Sama nazwa „Jackowa” odwołuje się właśnie do tej tradycji.
Przez kolejne stulecia figura była otaczana szczególnym kultem przez mieszkańców Przemyśla i okolic. 28 lipca 1760 roku biskup Wacław Sierakowski dekretem uznał figurę za cudowną. Sześć lat później nastąpiło wydarzenie, którego 260. rocznica jest dziś uroczyście obchodzona.
15 sierpnia 1766 roku figura Matki Bożej Jackowej została ozdobiona papieskimi koronami. Koronacji dokonał w zastępstwie ówczesnego ordynariusza diecezji przemyskiej biskup Walenty Wężyk biskup Ignacy Krzyżanowski, kanclerz Kapituły Katedralnej. Był to szczególny akt publicznego oddania czci Maryi i potwierdzenia Jej wyjątkowego miejsca w pobożności wiernych przemyskiego Kościoła.
Po kasacie józefińskiej klasztoru i kościoła dominikanów cudowna figura została w 1786 roku przeniesiona do katedry przemyskiej. Umieszczono ją w prawym bocznym ołtarzu, na przejściu z nawy do prezbiterium. W tym miejscu znajduje się do dziś, otoczona modlitwą i czcią wiernych.
Jubileusz 260. rocznicy koronacji był więc okazją do przypomnienia historii tego wyjątkowego znaku wiary oraz do ponownego spojrzenia na Maryję jako Matkę i Panią Przemyśla, do której kolejne pokolenia wiernych zwracają się w chwilach radości, doświadczeń i niepokoju.
Tekst i zdjęcia: Łukasz Sztolf
